Fotosentez
Güneş, su ve hava — yaşamın temel kimyası
Yükleniyor…
Özet
Fotosentez, bitkilerin Güneş ışığını, su (H₂O) ve karbondioksiti (CO₂) glikoz ve oksijene çeviren reaksiyonudur. Üç ihtiyaçtan en kıt olanı (ışık, CO₂, sıcaklık) hızı belirler — Blackman'ın **sınırlayıcı faktör yasası**.
Detay
Toplam tepkime denklemi sade görünür: 6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂. Ama bu işin arkasında kloroplast içinde iki büyük aşama vardır: ışık reaksiyonları (tilakoid zarlarında, su parçalanır, oksijen serbest bırakılır, ATP + NADPH üretilir) ve Calvin döngüsü (stromada, CO₂ sabitlenir, glikoz sentezlenir). Üretim hızı üç ana etmen tarafından sınırlanır: ışık şiddeti, CO₂ konsantrasyonu ve sıcaklık. Bunlardan en kıt olanı **sınırlayıcı faktör** olarak adlandırılır; o miktar değişene kadar diğerlerini arttırmak hızı yükseltmez. Bitki enzimleri 25°C civarında en verimli çalışır; çok düşük veya çok yüksek sıcaklıklarda hız düşer veya enzimler denatüre olur.