BİLİM

Kriptoloji Nedir?

Nulswrorml Qhglu?

Bu başlığı böyle yazsam kimse bir şey anlamazdı, değil mi? Muhtemelen yanlışlıkla yazılmış harfler deyip geçerdiniz. Peki, bu yazı tarzı senelerce ülkelerin güvende kalmasını, savaşların kazanılmasını sağladı desem? Tanıştırayım: Sezar şifreleme yöntemi. 

Bu şifreleme yöntemi tarihte kullanılan birçok şifreleme yönteminden yalnızca biriydi. Günümüzde ise çok daha gelişmiş hali birçok şeyi güvende tutuyor. Geçmişten günümüze güvenlik alanında en büyük rolü oynayan bilim dalı: kriptoloji. Peki, nedir bu kriptoloji? 

Kriptoloji Nedir?

Kriptoloji Nedir?

Evden çıkarken anahtarı kapının deliğine sokar, döndürür ve kapımızı kilitleriz. Bunu yapmamızdaki amaç evimizi güvende tutmaktır. Kriptolojiye bunun dijital hali diyebiliriz. Evimizi anahtarla güvende tutabiliriz fakat sosyal medya hesaplarımız, çipli banka kartlarımız, kablosuz ağımız, kişisel telefonumuz ve daha birçok şey de güvende tutulmaya ihtiyaç duyar. Telefonunuzdaki bilgileri isteyen herkesin görebileceğini düşünsenize? Ya da sosyal medya hesaplarınıza herhangi birinin girip sizin adınıza paylaşım yapabileceğini? Daha kötüsü, banka hesabınızdan tüm mal varlığınızın kolaylıkla çalınabileceğini? Haliyle hiç hoş olmazdı. İşte kriptoloji burada devreye giriyor. 

Kriptoloji basit bir ifadeyle şifre bilimi. Tanım yapmamız gerekecek olursa bir iletinin belli bir sistemle şifrelenmesi ve güvende tutulması diyebiliriz.

Bu bilim dalı kendi içinde iki alana ayrılıyor: kriptografi ve kriptoanaliz. Kriptografi şifre oluşturma; kriptoanaliz ise şifre çözme dalı. Kelime kökenine bakacak olursak “kriptos“ sözcüğü Yunanca’da “gizli” anlamına geliyor. “Graphi” ise “yazı” demek. Bu ikisinin birleşiminden türetilen kriptografi, kısaca gizli yazı anlamına gelir diyebiliriz.

Kriptolojinin Tarihi

Kriptoloji insanoğlunun gelişimiyle gelişen, oldukça eski ve köklü bir bilim dalı. İnsan var olduğundan beri kişisel alanını koruma çabası gösteriyor, iki kişi arasında geçen konuşmanın üçüncü kişi tarafından duyulması istenmiyor. Bu nedenle en basit haliyle de olsa kriptoloji daima vardı.

Buna dair en eski örnekleri 4000 yıl önce yaşamış soylu bir Mısırlının mezarında görüyoruz. Mısırlılar ölülerini eşyayla birlikte odacıklara gömerlerdi. İşte bu odacıklardan birinde, duvarda hiyeroglif kullanılarak yapılmış şifreli bir yazı vardı.

Bundan sonra, günümüzde hâlâ ününü koruyan Sezar şifreleme tekniğini görüyoruz. Bu, tarihin ilk gelişmiş şifrelemesiydi. Aslında kısaca şuna dayanıyordu: Bir “k” sayısı belirliyoruz ve alfabedeki harfleri, bu “k” sayısı kadar ilerleterek yazıyoruz. Örnek vermemiz gerekirse k sayımız üç olsun, bu durumda A harfine karşılık gelen harf E olacaktır. Yazımızın başında örnek gösterdiğimiz şifreli yazı da bu tekniğe uygun olarak yazılmıştı. Sezar’ın bu keşfi sayesinde uzun yıllar devlet konuşmaları güvende kaldı. 

Fakat zamanla bu şifreleme tekniğini herkes öğrendi ve yeni teknikler bulunması gerekti. 

Yine de uzun bir süre bu konuda kayda değer bir gelişme yaşanmadı.   Ta ki, 9. yüzyılda yaşayan Iraklı bilim insanı Kindî’ye dek. Kindî birçok alanda çalışmalar yapıyordu. İlk şifre kırma örneğini bulması da bunlardan biriydi. Buna dayanarak Kindî frekans analizi denilen yöntemi buldu. 

Çok uzun zaman sonra, 2. Dünya Savaşında karşımıza yine kriptolojiyle ilgili önemli detaylar çıktı. Bu savaşta Almanlar enigma denilen bir şifreleme makinası kullanmaya başladılar. Fakat bu çok uzun sürmedi. Yapay zekanın kurucusu sayılan Alan Turing bu şifreleme tekniğini çözdü. Hatta bu sayede 2. Dünya Savaşı birkaç sene erken bitti. 

Kriptoloji Nedir?

Modern Kriptoloji

Bugünkü halini alana dek pek çok yoldan geçen kriptoloji, günümüzde oldukça modern bir halde karşımıza çıkıyor. Artık yalnızca devlet işleri ve savaşlarda değil, günlük hayatın her yerinde kriptolojiden yararlanıyoruz. Pek çok kriptoloji tekniği var, fakat bu bambaşka bir araştırma konusu. 

Pek çok insanın aktif olarak kullandığı sosyal medya hesapları da kriptolojiden büyük yarar görüyor. Peki nasıl? Bir siteye kaydolduğumuzda girdiğimiz parola, sitenin şifreleme algoritmasıyla şifreleniyor. Daha sonraki girişlerimizde şifremizi her yazdığımızda bunun kayıtlı şifreyle eşlenip eşlenmediğine bakılıyor. Yani sosyal medya siteleri şifremizi sisteme kaydetmiyorlar. Onun yerine, şifremizin şifrelenmiş halini kaydediyorlar. Bu yüzden parolamızı unuttuğumuzda bize ne olduğunu söylemiyorlar, yenisini yazdırıyorlar. 

Teknoloji ilerledikçe her işimizi dijital ortamda yapmak durumunda kalıyoruz. Ev adresimiz, kimlik bilgilerimiz, banka hesaplarımız, kısacası hakkımızdaki her şey dijital ortamda mevcut. İşte böyle bir dönemde kriptoloji gerçekten çok önemli bir bilim dalı ve gelecekte de önemini korumaya devam edecek.

 

Kaynak : 1 2

İlgili İçerikler
BİLİM

Elektromanyetizma Nedir?

Çocukken parkta oynamayı herkes sevmiştir. Bir yetişkin olduğumuzda ise aklımızda parkta yaşanan birçok anı kalır. Bu anıların arasında illaki…
BİLİM

Doppler Etkisi Nedir? Örnekleri Nelerdir?

Doppler etkisi adını dünyaca ünlü bilim adamı Christian Andreas Doppler’ den almıştır. Christian Andreas Doppler (1803-1853), Avusturyalı bir matematikçi…
BİLİM

Gayzer Nedir? Nasıl Oluşur?

Gayzer, kelime kökeni olarak İzlanda’ya dayanmaktadır. Geysir adındaki püsküren sıcak su kaynağı, gayzer kelimesinin de türemesine neden olmuştur. Geysir…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir